Το PECS (Picture Exchange Communication System – Σύστημα Επικοινωνίας μέσω Ανταλλαγής Εικόνων) είναι μια μέθοδος εναλλακτικής επικοινωνίας που χρησιμοποιείται κυρίως για άτομα με δυσκολίες στην ομιλία ή την επικοινωνία, όπως πολλά παιδιά με διαταραχή αυτιστικού φάσματος. 

Η βασική ιδέα είναι ότι το άτομο:

  • χρησιμοποιεί κάρτες με εικόνες για να εκφράσει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του,
  • δίνει την εικόνα στον συνομιλητή (π.χ. εικόνα με χυμό για να ζητήσει χυμό),
  • μαθαίνει σταδιακά να σχηματίζει απλές «προτάσεις» με εικόνες, όπως «Θέλω + μπάλα». 

Το PECS:

  • βοηθά στην ανάπτυξη λειτουργικής επικοινωνίας,
  • δεν αντικαθιστά απαραίτητα την ομιλία· σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να υποστηρίξει την ανάπτυξή της,
  • εφαρμόζεται από εκπαιδευμένους επαγγελματίες (λογοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς κ.ά.) και μπορεί να χρησιμοποιηθεί και στο σπίτι με κατάλληλη καθοδήγηση.

Το PECS απευθύνεται σε άτομα που δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν λεκτικά ή δεν χρησιμοποιούν λειτουργικό λόγο. Αν και είναι περισσότερο γνωστό για τη χρήση του σε παιδιά με αυτισμό, μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες περιπτώσεις.

Σε ποιους απευθύνεται

Το PECS χρησιμοποιείται συχνά σε:

  • Παιδιά με διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ).
  • Παιδιά ή ενήλικες με αναπτυξιακές διαταραχές ή νοητική αναπηρία.
  • Άτομα με καθυστέρηση λόγου και επικοινωνίας.
  • Άτομα με νευρολογικές παθήσεις ή επίκτητες δυσκολίες επικοινωνίας (σε επιλεγμένες περιπτώσεις), όπως μετά από εγκεφαλική βλάβη.

Δεν υπάρχει συγκεκριμένο ηλικιακό όριο. Μπορεί να ξεκινήσει από πολύ μικρή ηλικία, όταν διαπιστωθεί ότι το άτομο δυσκολεύεται να επικοινωνήσει αποτελεσματικά.

Πώς εφαρμόζεται

Το πρόγραμμα εφαρμόζεται σταδιακά και αποτελείται από έξι βασικές φάσεις:

  1. Ανταλλαγή εικόνας
    • Το άτομο μαθαίνει να δίνει μια εικόνα για να ζητήσει κάτι που θέλει.
    • Παράδειγμα: Δίνει την εικόνα ενός μπισκότου για να πάρει μπισκότο.
  2. Απόσταση και επιμονή
    • Μαθαίνει να πηγαίνει στον συνομιλητή και να του δίνει την εικόνα, ακόμα κι αν βρίσκεται μακριά.
  3. Διάκριση εικόνων
    • Επιλέγει τη σωστή εικόνα ανάμεσα σε περισσότερες.
    • Παράδειγμα: Διαλέγει την εικόνα της μπάλας αντί του αυτοκινήτου.
  4. Δημιουργία πρότασης
    • Χρησιμοποιεί μια λωρίδα πρότασης με εικόνες, όπως:
      • «Θέλω + χυμό».
      • «Θέλω + μπάλα».
  5. Απάντηση σε ερώτηση
    • Μαθαίνει να απαντά στην ερώτηση «Τι θέλεις;» χρησιμοποιώντας τις εικόνες.
  6. Σχολιασμός
    • Δεν ζητά μόνο αντικείμενα, αλλά κάνει και σχόλια, όπως:
      • «Βλέπω αεροπλάνο.»
      • «Ακούω μουσική.»
      • «Μου αρέσει η ζωγραφική.»

Ποιος το εφαρμόζει

Η εφαρμογή γίνεται συνήθως από:

  • λογοθεραπευτές,
  • ειδικούς παιδαγωγούς,
  • εργοθεραπευτές (όπου ενδείκνυται),
  • και τους γονείς ή φροντιστές, αφού πρώτα εκπαιδευτούν ώστε να χρησιμοποιούν το ίδιο σύστημα και στο σπίτι.

Σημαντικό

Το PECS δεν είναι απλώς η χρήση καρτών με εικόνες. Πρόκειται για ένα δομημένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που διδάσκει στο άτομο να παίρνει πρωτοβουλία για επικοινωνία. Στόχος είναι να αποκτήσει λειτουργική επικοινωνία στην καθημερινή ζωή και, σε αρκετές περιπτώσεις, να υποστηριχθεί και η ανάπτυξη του προφορικού λόγου, εφόσον αυτό είναι δυνατό.

 
 
Skip to content